Güncelleme (Ekim 2026): Ekim 2026 itibarıyla Children's Wellbeing and Schools Act 2026'nın evde eğitimle ilgili maddelerinin hiçbiri yürürlüğe girmedi ve başlangıç tarihi henüz belirlenmedi. Children Not in School kaydı için şu an yapmanız gereken bir şey yok; yazıdaki diğer bilgiler geçerliliğini koruyor.
Evde eğitim nedir?
İngiltere'de eğitim zorunludur ama okul zorunlu değildir. Aileler, çocuklarının eğitimini okul yerine evde ya da kendi seçtikleri başka yollarla sağlayabilir. Buna resmi dilde Elective Home Education (EHE), günlük dilde home education veya homeschooling denir.
Evde eğitim seçen aile sayısı hızla artıyor. Eğitim Bakanlığı (DfE) verilerine göre 2025 sonbaharında İngiltere'de 126.000 çocuk evde eğitim alıyordu; bir yıl önce bu sayı 111.700'dü (yaklaşık %13 artış). En kalabalık grup Year 11, yani GCSE yılındaki öğrenciler. Nedenler çok çeşitli: zorbalık, kaygı ve okula gidememe (EBSA), özel eğitim ihtiyaçlarının (SEND) okulda karşılanamaması, istenen okula yerleşememe, din veya felsefi tercihler ya da sadece daha esnek ve kişiye özel bir öğrenme isteği.
Bu yazıda İngiltere'deki yasal çerçeveyi, okuldan çekilme sürecini, 2026'da çıkan yeni yasayı, sınavlara nasıl girileceğini ve karar vermeden önce dikkat edilmesi gerekenleri özetliyoruz.
Yasal çerçeve: sorumluluk ebeveynde
İngiltere'de çocuğun eğitiminden okul değil, ebeveyn sorumludur. Education Act 1996'nın 7. maddesine göre ebeveyn, 5–16 yaş arasındaki çocuğuna yaşına, yeteneğine, kabiliyetine ve varsa özel eğitim ihtiyaçlarına uygun, verimli ve tam zamanlı bir eğitim sağlamak zorundadır: okulda ya da "başka bir şekilde" (otherwise).
Bu şu anlama gelir:
- Öğretmenlik diploması veya sertifika gerekmez.
- National Curriculum'u takip etmek zorunlu değildir; kendi programınızı seçebilirsiniz.
- Okul saatlerine, dönemlerine veya ders sürelerine uymanız gerekmez.
- Devlet evde eğitim için para desteği vermez; kitap, kurs, özel ders ve sınav ücretleri ailenin cebinden çıkar. Child Benefit ise devam eder.
Sorumluluk ailede olduğu için, verilen eğitimin "uygun" olduğunu gerektiğinde gösterebilmek önemlidir. Bu yüzden basit de olsa düzenli bir kayıt tutmak (haftalık plan, örnek çalışmalar, okunan kitaplar) her aile için iyi bir alışkanlıktır.
Okuldan çekilme (deregistration) nasıl yapılır?
İngiltere'de çocuk normal (mainstream) bir okuldaysa süreç tek bir mektupla başlar. Okulun izni gerekmez, gerekçe yazmak zorunlu değildir ve önceden bildirim süresi yoktur.
- Müdüre yazılı bildirim gönderin. Çocuğun adı, doğum tarihi, sınıfı ve evde eğitime başlayacağı tarih yazılır; okul kaydından silinmesi istenir. Yasal dayanak: School Attendance (Pupil Registration) (England) Regulations 2024, Regulation 9(1)(f).
- Kanıt saklayın. E-posta + kayıtlı posta ile gönderin, tarihli bir kopyayı saklayın.
- Önce mektup, sonra ayrılış. Mektup gitmeden çocuğu okula göndermeyi bırakırsanız devamsızlık nedeniyle sorumluluk doğabilir.
- Okul, council'e haber verir. Okul ismi kayıttan silip yerel yönetimi bilgilendirmek zorundadır; isterseniz council'in EHE (Elective Home Education) ekibini de bilgiye ekleyebilirsiniz.
- Council'in ilk yazısına hazırlıklı olun. Birkaç hafta içinde genellikle bir bilgi talebi gelir; kısa, sakin bir yazılı eğitim planı çoğu zaman yeterlidir.
İstisnalar (bugün geçerli olanlar):
- Çocuk council'in yerleştirdiği bir özel okulda (special school) ise council onayı gerekir.
- Çocuk hakkında yürürlükte bir School Attendance Order varsa önce bu emrin kaldırılması gerekir.
- Normal okulda EHCP'si olan çocuk için onay gerekmez, ama EHCP desteğinin ve finansmanın nasıl etkileneceği için önceden IPSEA gibi kuruluşlardan danışmanlık almak akıllıca olur.
Çocuk hiç okula kaydolmamışsa (örneğin Reception'a hiç başlamadıysa) bugün için herhangi bir bildirim yapmanız gerekmez.
Yıl içinde herhangi bir zamanda okuldan çekilebilirsiniz. Ancak Year 10–11'de, GCSE sürecinin ortasında ayrılan bir öğrencinin sınav kaydı artık aileye geçer; bunu aşağıdaki sınav bölümünde anlatıyoruz.
2026'da ne değişti? Children's Wellbeing and Schools Act
Kısa cevap: yasa çıktı, ama evde eğitimle ilgili maddeler henüz yürürlükte değil. Children's Wellbeing and Schools Act 2026 29 Nisan 2026'da kraliyet onayını aldı. Evde eğitim maddeleri ancak hükümet ayrı yönetmeliklerle başlangıç tarihi belirlediğinde devreye girecek. Yönetmeliklerin ve rehberin hazırlanmasının yaklaşık bir yıl sürmesi bekleniyor; bu nedenle uygulamanın en erken 2027'de başlaması öngörülüyor.
Yürürlüğe girdiğinde beklenen başlıca değişiklikler:
- Children Not in School (CNIS) kaydı: Her council, okula kayıtlı olmayan zorunlu eğitim çağındaki çocukların kaydını tutacak. Evde eğitim alan, flexi-schooling yapan ya da kayıtsız bir alternatif kurumda okuyan çocuklar bu kayda girecek.
- Ailelerin bilgi verme yükümlülüğü: Çocuğun ve ebeveynlerin adı, adresi, eğitimi kimin verdiği ve haftada yaklaşık kaç saat eğitim aldığı gibi bilgiler istenecek.
- Okulların bildirim görevi: Bir aile evde eğitime geçmek istediğinde okul bunu council'e bildirecek.
- Bazı durumlarda council onayı: Çocuk koruma soruşturması veya planı kapsamındaysa ya da council'in yerleştirdiği bir özel okuldaysa, okuldan çekilmek için council onayı gerekecek.
- Council desteği: Kayıttaki ailelere istek üzerine destek sunma yükümlülüğü getiriliyor.
Bu değişiklikler evde eğitimi yasaklamıyor; amaç, okul dışındaki çocukların görünür olması. Ayrıntılar, DfE'nin yapacağı halka açık danışma (consultation) ve ardından çıkacak yasal rehberle netleşecek. Şu an yeni bir kayıt yaptırmanız gerekmiyor. Bu konudaki iyi hazırlık, haftalık eğitiminizi basit bir tabloyla kaydetmeye başlamak.
Council'in rolü: denetim mi, destek mi?
Council'in görevi, bölgesindeki çocukların uygun bir eğitim aldığından emin olmaktır (Education Act 1996, madde 436A). Pratikte süreç genellikle şöyle işler:
- Gayriresmi bilgi talebi: Council'in EHE ekibi yazar ve eğitiminizi nasıl planladığınızı sorar.
- Yanıtınız: Yazılı bir eğitim özeti, örnek çalışmalar veya isterseniz bir görüşme. Ev ziyareti yasal olarak zorunlu değildir; onay vermeden council evinize giremez.
- Endişe varsa resmi süreç: Eğitimin uygun olmadığı düşünülürse önce 437(1) bildirimi gönderilir, aile hâlâ yeterli bilgi vermezse School Attendance Order ile çocuğun bir okula kaydı istenebilir.
Council size bir müfredat dayatamaz ve sınava girmeyi zorunlu tutamaz. Ancak sorulara hiç yanıt vermemek, işi resmi sürece taşıyabilir. Kısa, net ve iş birliğine açık bir yazılı yanıt çoğu zaman en iyi yoldur. Bazı council'ler ayrıca kaynak, sınav merkezi listesi veya danışmanlık gibi destekler de sunar; kendi council'inizin "Elective Home Education" sayfasına bakmakta fayda var.
İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda farkları
Evde eğitim Birleşik Krallık'ın dört ülkesinde de yasaldır, ama kurallar farklıdır. En büyük fark İskoçya'dadır: orada devlet okulundan çekilmek için council onayı gerekir.
| Ülke | Okuldan çekilme | Onay gerekir mi? | 2026 yasası |
|---|---|---|---|
| İngiltere | Müdüre yazılı bildirim | Sadece council'in yerleştirdiği özel okul veya School Attendance Order varsa | Uygulanacak (CNIS kaydı, en erken 2027) |
| Galler | Müdüre yazılı bildirim | Özel okuldan çekilirken | Uygulanacak, ayrı takvimle |
| İskoçya | Council'e başvuru ("withdrawal") | Evet, devlet okulundaki çocuk için; makul gerekçe olmadan reddedilemez | Uygulanmıyor |
| Kuzey İrlanda | Okula yazılı bildirim, ardından Education Authority ile iletişim | Hayır (genel kural) | Uygulanmıyor |
Başka bir ülkede yaşıyorsanız kendi hükümetinizin evde eğitim rehberine bakın.
Sınavlar: GCSE ve IGCSE'ye "private candidate" olarak girmek
Evde eğitim alan öğrenci GCSE veya IGCSE sınavlarına girebilir, ama okul yerine aile her şeyi organize eder: sınav merkezini bulur, kaydı yapar ve ücreti öder. Öğrenci bu durumda private candidate (dışarıdan aday) olarak sınava girer.
- Neden çoğu aile IGCSE seçiyor? Pek çok GCSE dersinde merkezin denetlemesi gereken ödev (coursework), deney veya saha çalışması vardır. IGCSE'lerin çoğu ise tamamen yazılı sınavla değerlendirildiği için dışarıdan aday için daha kolaydır. Üniversiteler ve kolejler IGCSE'yi GCSE ile eşdeğer kabul eder.
- Sınav merkezi bulma: JCQ'nun private candidate merkez listesi, exam board'ların (Pearson Edexcel, Cambridge, AQA) listeleri, bölgedeki özel okullar ve FE kolejleri ilk bakılacak yerlerdir. Merkezler hızlı dolabilir; bazı aileler yaz sınavları için bir yıl önceden yer ayırtıyor.
- Takvim (Haziran sınavları için): Eylül–Ekim'de dersleri netleştirin, Kasım–Ocak arası kayıt olun. Normal kayıt süresi genelde şubat başında kapanır; sonrasında geç kayıt ücreti ders başına neredeyse iki katına çıkabilir.
- Maliyet: 2026'da çoğu merkezde IGCSE başına yaklaşık £200–£320; Combined Science ve konuşma sınavı olan yabancı diller daha pahalı. Dokuz derslik bir GCSE paketi yalnızca sınav ücreti olarak yaklaşık £2.900 tutabiliyor. Bazı okullar kendi eski öğrencilerine daha uygun ücretle kapılarını açabiliyor; sormaya değer.
- Kaç ders? Bir sonraki adım için genellikle İngilizce ve Matematik başta olmak üzere 5 civarı ders yeterli olabilir. Hedeflenen sixth form, kolej veya apprenticeship'in giriş şartlarına bakarak planlayın.
16 yaşından sonra evde eğitim alan gençler de diğer öğrenciler gibi sixth form, FE koleji, T Level veya apprenticeship'e başvurabilir.
Karar vermeden önce: artılar, eksiler ve kaynaklar
Evde eğitim bazı çocuklar için hayat kurtarıcı olabilir, bazıları için ise okul daha iyi bir ortamdır. Karar, çocuğun ihtiyacına ve ailenin kapasitesine göre verilmeli.
| Artılar | Dikkat edilmesi gerekenler |
|---|---|
| Çocuğun hızına ve ilgisine göre esnek program | Ebeveynin zamanı ve emeği; çoğu zaman bir ebeveynin işini azaltması gerekir |
| Zorbalık, kaygı veya okul stresinden uzaklaşma | Sosyalleşme bilinçli olarak planlanmalı (kulüpler, spor, home-ed grupları) |
| SEND ihtiyaçlarına birebir uyum | Devlet desteği yok; kurs, özel ders ve sınav masrafları aileye ait |
| Seyahat, proje ve gerçek hayat öğrenimi için fırsat | Sınav merkezi bulma ve kayıt sorumluluğu ailede |
| Aile bağlarının güçlenmesi | Fen deneyleri, dil konuşma sınavları gibi bazı derslerde ek organizasyon |
Sorunu okulla çözmek mümkün mü? Çocuk okulda zorlanıyorsa, evde eğitime geçmeden önce okulla, SENCO ile veya council'in SEND ekibiyle konuşmak çoğu zaman ilk adım olmalı. Okul doğru yerse ama bir şeyler ters gidiyorsa, önce bunu düzeltmek genellikle en iyi yoldur.
Faydalı kaynaklar:
- GOV.UK – Educating your child at home: resmi bilgi
- Council'inizin "Elective Home Education" sayfası: yerel süreç ve iletişim bilgileri
- Education Otherwise ve HEAS: evde eğitim yapan ailelere yönelik dernekler
- IPSEA: EHCP ve SEND konusunda ücretsiz hukuki danışmanlık
- Oak National Academy, BBC Bitesize, Khan Academy: ücretsiz ders içerikleri
- JCQ: private candidate sınav merkezi bilgileri
Sonuç
İngiltere'de evde eğitim yasal, esnek ve giderek yaygınlaşan bir seçenek. Ancak tüm sorumluluk aileye geçer: programdan sınavlara, council ile iletişimden sosyal hayata kadar. 2026 yasasıyla gelecek kayıt sistemi henüz yürürlükte olmasa da, düzenli kayıt tutmaya bugünden başlamak her aileyi rahatlatır.
Evde eğitimi düşünüyorsanız, çocuğunuzun yaşına ve hedeflerine göre sınav planı, ders seçimi ve sonraki adımlar (sixth form, kolej, apprenticeship) konusunda UKER olarak destek olmaktan memnuniyet duyarız.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Kurallar değişebilir; karar vermeden önce GOV.UK ve kendi council'inizin güncel bilgilerini kontrol edin.