Ne Zaman, Nereden, Nasıl?

Work experience (iş deneyimi), İngiltere'de bir öğrencinin okul yıllarında yapabileceği en değerli yatırımlardan biri ve artık sadece "güzel olur" değil, devletin okullardan beklediği bir standart. Eylül 2026'dan itibaren İngiltere'deki okullar, her öğrencinin ortaokul boyunca toplam iki haftalık iş deneyimi edinmesini hedefleyerek programlarını yeniden düzenliyor.

Bu yazıda aileler ve gençler için dört soruyu yanıtlıyoruz: Work experience nedir, neden önemlidir, hangi yıllarda yapılır ve nereden, nasıl başvurulur?

En önemli mesajı baştan söyleyelim: İyi fırsatların çoğunun başvurusu yazın değil, kışın açılıyor. Haziran-Temmuz'daki bir yerleştirme için hazırlığa Ekim-Kasım'da başlamak gerekiyor.

Work experience nedir?

Work experience, öğrencinin gerçek bir iş yerinde ne yapıldığını görmesi, çalışanlarla tanışması ve küçük görevler üstlenmesidir. Genelde ücretsizdir ve birkaç günden bir haftaya kadar sürer. Bugün dört temel biçimi var:

Part-time iş ve gönüllülük de çok değerlidir, ama ayrı şeylerdir. Devletin yeni iki haftalık hedefi, bunların üzerine eklenen bir deneyim olarak tanımlanıyor.

Neden bu kadar önemli — özellikle şimdi?

1. Artık devletin beklentisi. Eğitim Bakanlığı (DfE), Haziran 2026'da güncellediği kariyer rehberinde "Work Experience Guarantee" hedefini netleştirdi: Year 7–9 arasında bir haftalık iş deneyimi etkinliği, Year 10–11 arasında da bir haftalık gerçek yerleştirme. Year 10–11 yerleştirmelerinin mümkünse yüz yüze ve gerçek bir iş ortamında olması bekleniyor.

2. Ama okulların hepsi bunu sağlayamıyor. Education and Employers'ın Temmuz 2026 raporuna göre KS4 öğrencilerinin yalnızca %58'i herhangi bir iş deneyimi yapıyor. Gençlerin %81'i yerleştirmeyi aile ve arkadaş çevresi üzerinden buluyor. Yani İngiltere'de geniş bir tanıdık çevresi olmayan aileler — bizim topluluğumuzdaki pek çok aile gibi — daha erken ve daha planlı davranmak zorunda.

3. Üniversite başvurusunda doğrudan yeri var. UCAS kişisel beyanı artık üç soruya bölündü; üçüncü soru, eğitim dışında bu bölüme hazırlanmak için ne yaptığını ve bunun neden faydalı olduğunu soruyor. Work experience bu sorunun en güçlü cevaplarından biri. Tıp, veterinerlik gibi bazı bölümler ise ilgili deneyimi neredeyse şart koşuyor.

4. İşverenler ve gelecek kazanç. Speakers for Schools'un yaptırdığı 2022 YouGov araştırmasına göre, okulda yapılan her ek iş deneyimi türü, ileride tam zamanlı çalışanlar arasında ortalama %3,4 daha yüksek maaşla ilişkili bulundu. Apprenticeship başvurularında da iş deneyimi, "bu işi gerçekten istiyorum" demenin en somut kanıtı.

5. Yapay zekâ çağında insan becerileri. İletişim, takım çalışması, sorumluluk alma ve yetişkinlerle profesyonel konuşabilme; bunlar bir ekranda değil, gerçek bir iş yerinde gelişir. Bir hafta, çoğu zaman çocuğa "ne istediğini" kadar "ne istemediğini" de gösterir; bu da en az onun kadar değerlidir.

Hangi yıllarda yapılır?

En yaygın dönem Year 10 ve Year 12; ama hazırlık Year 7'de başlar. Kurumların yaş sınırları (özellikle NHS'te 16+) hangi fırsatın hangi yılda mümkün olduğunu belirler.

Yerleştirmeler okul haftası dışında, tatillerde de yapılabilir; birçok okul öğrencinin Year 10'dan itibaren tatilde kendi bulduğu yerleştirmeleri de destekliyor.

Nerelerden başvurulur?

İlk adres her zaman okulun kendisi; ardından ücretsiz ulusal programlar ve son olarak ailenin kendi çevresi gelir.

Hangi sektörü hedefleyeceğinizi bilmiyorsanız, önce bir kariyer testiyle (örneğin UKER Kariyer Testi) ilgi alanlarını netleştirin, sonra bu listeden o alana uyan programları seçin.

Nasıl başvurulur? Adım adım

1. Alanı seçin. "Ne olursa olsun" yerine 1–2 hedef sektör belirleyin. Kariyer testi sonuçları ve okuldaki en sevilen dersler iyi bir başlangıç.
2. Kısa bir CV hazırlayın. Tek sayfa: kişisel bilgiler, okul ve dersler, beceriler (diller dahil — iki dilli olmak bir artı!), hobiler, gönüllük, varsa sertifikalar.
3. Okulla konuşun. Careers Lead'e hedefinizi söyleyin; okulun işveren bağlantılarını ve doldurulması gereken formları (veli onayı, sağlık ve güvenlik) öğrenin.
4. Hesapları açın. Futures for All ve Springpod'a öğrencinin kendi okul e-postasıyla kayıt olun; hukuk düşünülüyorsa PRIME'ı kontrol edin.
5. Speculative e-posta gönderin. Yerel işletmelere ve tanıdık çevresine kısa, kişiselleştirilmiş bir e-posta yazın (örnek aşağıda). E-postayı öğrenci yazmalı; veli sadece kontrol etmeli.
6. Takip edin. 7–10 gün içinde yanıt gelmezse kibar bir hatırlatma yapın. Bir tabloda kime, ne zaman yazıldığını tutun.
7. Hazırlanın. Şirketi araştırın, 3–4 soru hazırlayın, kıyafet kuralını ve ulaşımı önceden öğrenin.

Örnek speculative e-posta (İngilizce):

Subject: Work experience request – Year 10 student, [School name]

Dear [Name],

My name is [First name] and I am a Year 10 student at [School name]. I am interested in a career in [field], and I would be very grateful for the chance to spend a week with your team during [dates / the summer holidays].

I am hard-working, reliable and I speak English and Turkish. I would be happy to help with any tasks and to learn as much as I can.

My school can provide the necessary paperwork and insurance details. I have attached my CV.

Thank you for your time.

Kind regards,
[Full name]
[Phone / school email]

Yıllık takvim

Yaz yerleştirmesi için iş sonbaharda başlar; örneğin Oxford'daki bir araştırma departmanının Temmuz 2026 haftaları için başvurular 31 Ocak'ta kapandı.

14 yaş ve üzeri: Haftalık süren, sorumluluk ve bazen ücret getiren deneyimler

Work experience sadece okulun bir haftası değildir. Her hafta düzenli süren, gerçek sorumluluk ve bazen gerçek ücret getiren bir uğraş, bir haftalık yerleştirmeden daha güçlü bir kanıt olabilir; çünkü aylar boyunca devamlılık gösterir.

En iyi örneklerden biri futbol hakemliği. 14 yaşında FA Referee Course'u tamamlayan bir genç, her hafta sonu genç maçlarını yönetir ve maç başına ücret alır. Karar verme, baskı altında sakin kalma, yetişkinlerle (antrenörler, veliler) iletişim, dakiklik ve kendi takvimini yönetme: bunların hepsi işverenlerin ve üniversitelerin aradığı beceriler.

Part-time çalışma kuralları (16 yaş altı, İngiltere):

• Okul saatlerinde, sabah 7'den önce ve akşam 7'den sonra çalışılamaz.
• Okul döneminde haftada en fazla 12 saat; okul günleri ve Pazar en fazla 2 saat; Cumartesi 14 yaş için 5, 15–16 yaş için 8 saat.
• Tatillerde haftada 14 yaş için en fazla 25, 15–16 yaş için 35 saat.
• Okulun ayarladığı work experience için work permit gerekmez.

Bu deneyimler okulun iki haftalık Work Experience Guarantee hedefinin yerine geçmez; yeni rehber, o iki haftanın part-time iş ve gönüllülüğe ek olması gerektiğini söylüyor. Ama CV'de, UCAS'ın 3. sorusunda ve apprenticeship mülakatlarında çoğu zaman en güçlü hikayeyi bunlar verir. Bir ipucu: hakemlik gibi düzenli uğraşlarda yönetilen maç sayısını, alınan geri bildirimleri ve zor anları kısaca not edin; iki yıl sonra bu notlar altın değerinde olacak.

Deneyimi değere çevirmek

Bir haftalık deneyim, yazıya dökülmezse birkaç ay içinde unutulur. Yerleştirme süresince ve sonrasında:

• Her gün 5 dakikalık not tutun: ne yaptım, kiminle tanıştım, ne öğrendim, beni ne şaşırttı?
• Bir "hikaye" çıkarın: UCAS'ın 3. sorusu ve mülakatlar "ne yaptın" değil, "bundan ne öğrendin ve neden faydalı" diye sorar.
• Teşekkür e-postası gönderin ve mümkünse kısa bir referans isteyin.
• CV'yi hemen güncelleyin; Unifrog kullanıyorsanız deneyimi oraya da kaydedin.
• Bağlantıyı koruyun: iyi bir izlenim, bir sonraki yazın kapısını açabilir.

Aileler için ipuçları

• Tanıdığınızın tanıdığı da bir kapıdır. Çevrenizdeki doktor, mühendis, avukat, muhasebeci veya iş yeri sahibi aile dostlarınıza çekinmeden sorun.
• Çocuğun yerine başvurmayın. E-postayı o yazsın, telefonu o açsın; bu da deneyimin bir parçası.
• Ret normaldir. 10 e-postaya 1–2 olumlu dönüş iyi bir oran; ilk "hayır"da vazgeçmeyin.
• "Prestijli" yer şart değil. Küçük bir işletmede gerçek sorumluluk almak, büyük bir şirkette sadece izlemekten daha çok şey öğretebilir.
• Güvenliği kontrol edin. Okul üzerinden giden yerleştirmelerde sigorta ve risk değerlendirmesi okulun sürecine dahildir; tatilde kendi bulduğunuz yerler için de okula haber verin.

Sık sorulan sorular

Work experience ücretli mi? Genelde hayır; öğrenciye ödeme yapılmaz ve başvurular ücretsizdir. Futures for All, Springpod ve PRIME tamamen ücretsiz; PRIME yol ve konaklama masraflarını da karşılıyor.

Virtual deneyim sayılır mı? Year 7–9 ve sixth form için çok değerli. Year 10–11 yerleştirmesinin ise mümkün olduğunca yüz yüze olması bekleniyor; virtual programları bunun tamamlayıcısı olarak düşünün.

Özel okuldaysak bu programlara başvurabilir miyiz? Futures for All ve PRIME devlet okulu öğrencileri için. Springpod ve okulun kendi ağı herkese açık.

Tıp düşünen çocuğum 15 yaşında, hastaneye gidemiyor. Ne yapmalı? Çoğu hastane klinik alanlarda 16 yaş sınırı koyuyor. Bu yaşta NHS'in virtual programları, bakım evi veya eczanede gönüllülük ve hastanelerin klinik olmayan bölümleri iyi alternatifler; Year 12'de klinik gözleme başvurun.

Son söz

Work experience, gençler için "ileride ne olacağım?" sorusunu soyut olmaktan çıkarır. Erken başlayın, planlı ilerleyin ve çevrenizdeki fırsatları kullanın. Sorularınızı aşağıdaki yorum bölümüne yazın; sık gelen soruları bu yazıya ekleyerek güncelleyeceğiz.

UKER – UK Eğitim Rehberi

Kaynaklar

• Gatsby: Updated careers guidance (Haziran 2026)
• ASCL / Education and Employers: Work Experience — Are the DfE's new targets achievable? (Temmuz 2026)
• Developing Experts: DfE guidance on virtual work experience
• Futures for All (Wikipedia)
• Futures for All — RGS özeti
• UCAS & Springpod işbirliği
• PRIME — öğretmenler ve veliler için
• Dukes Plus: When is the best time to look for work experience?
• Yeni UCAS kişisel beyanı (University of Cumbria)
• Maidstone and Tunbridge Wells NHS Trust — work experience
• West Suffolk Hospital — student programmes
• NDORMS, University of Oxford — work experience
• KES/KEHS work experience policy
• Unifrog: Virtual Work Experience Week 2026 SSS
• Surrey FA: The FA Referee Course
• Hampshire FA: Referee course ücretleri
• Household Money Saving: hakem ücretleri
• England Football: EE Playmaker
• GOV.UK: Restrictions on child employment
• Swim England: Becoming a swimming teacher
• South Staffordshire Council: aquatic helper ve NPLQ kursları