İngiltere'de çocuğunuzun okul müfredatının ötesine geçmesini sağlayan, çoğu ücretsiz veya düşük maliyetli çok sayıda yarışma, olimpiyat ve kulüp var. Bu yazıda önce örnek olarak Maths Circles'ı, sonra matematik, fizik, kimya, biyoloji ve bilgisayar bilimi alanındaki benzer fırsatları anlatıyoruz.
Amacımız madalya avcılığı değil. Bu etkinlikler çocuğa okulda pek görmediği bir şeyi öğretiyor: tanımadığı bir problemle karşılaşınca nasıl düşüneceğini. Yapay zekâ çağında en değerli becerilerden biri tam olarak bu.
Maths Circles nedir?
Maths Circles, hayır kurumu We Solve Problems tarafından düzenlenen, ortaokul ve lise öğrencileri için ücretsiz, haftalık bir matematik kulübü. Bir kurs ya da sınav hazırlığı değil; başı sonu olmayan, yıllarca devam edilebilen sosyal bir etkinlik.
- Kimler için: En uygun yaş Year 7–11. Ön bilgi beklenmiyor.
- Sıklık: Haftada bir, 1,5 saat. Eylül'den Mayıs'a, okul tatilleri hariç.
- Nerede: Bath, Bristol, Cambridge, Cardiff, Durham, Edinburgh, Glasgow, Leeds, Leicester, Londra (King's College, UCL, Brunel), Nottingham, Oxford, St Andrews ve Warwick'te, üniversite kampüslerinde. Çoğu cumartesi öğleden sonra. Konumlar her yıl değişebilir; güncel liste sitede.
- Ne yapılıyor: Her oturumda bir eğitmen yeni bir kavramı anlatıyor, birkaç örneği birlikte çözüyorlar, sonra çocuklar o konuyla ilgili problem setini çözüyor. Takılan el kaldırıyor, eğitmen gelip birebir konuşuyor.
- Konular: Cebir, kombinatorik, geometri, graf teorisi, matematiksel oyunlar. Okul müfredatı dışında ve birbirinden bağımsız; birkaç hafta kaçıran çocuk kolayca geri dönebiliyor.
- Eğitmenler: İngiltere'nin önde gelen üniversitelerinde matematik yüksek lisans ve doktora öğrencileri. Çocuklara yaşça yakın oldukları için "gerçek bir matematikçi" rol modeli oluyorlar.
Nasıl katılınır? Sitedeki ilgi formunu doldurarak. Talep yüksek olabiliyor, erken başvurun. King's College ve UCL gruplarına katılmak için önce London Verbal Maths Challenge'a girmek şart.
Sitede örnek problemler var; çocuğunuzla birlikte birine bakın. Örneğin: iki goblin sırayla bir yığından en fazla 9 altın alıyor, son altını alan kazanıyor; kim kazanır? Çocuğunuz bundan keyif alıyorsa, Maths Circles tam ona göre.
İngiltere'deki benzer fırsatlar
Maths Circles dışındaki programların çoğuna okul üzerinden katılınıyor; yani veli olarak ilk adımınız öğretmene sormak.
Program | Alan | Yıl grubu | Nasıl katılınır | Öne çıkan |
|---|---|---|---|---|
Matematik | Year 7–11 | Veli online form doldurur | Ücretsiz, haftalık, üniversite kampüsünde | |
Matematik | Year 7–13 | Okul kaydeder | Ulusal sertifika, olimpiyat turlarına yol | |
Matematik | Çoğunlukla Year 9 | Öğretmen aday gösterir | Cumartesi atölyeleri, uzman konuşmacılar | |
Fizik | Year 7–13 | Okul kaydeder | Kısa online testler, sertifika | |
Kimya | Ağırlıklı Year 13 | Okul kaydeder | A-level için güçlü pratik | |
Biyoloji | Year 12–13 | Okul kaydeder | Bilim bölümü başvurularında değerli | |
Bilgisayar bilimi | 6–19 yaş | Okul kaydeder | Ücretsiz, kodlama bilgisi gerekmez |
UKMT: Üç ana yarışma var: Junior (Year 8 ve altı, nisan), Intermediate (Year 11 ve altı, ocak), Senior (Year 13 ve altı, ekim–kasım). Her biri çoktan seçmeli, 60 dakika. İyi derece alanlar Kangaroo ve Olympiad gibi ileri turlara davet ediliyor.
Ri Masterclasses: Royal Institution'ın ülke geneline yayılmış programı. Yalnızca öğretmen önerisiyle katılınıyor ve yer sınırlı. Bazı bölgelerde Year 6 ve Year 12 serileri de var.
British Physics Olympiad: Year 7–8, Year 10, Year 11, Year 12 ve Year 13 için ayrı "challenge"lar var. Küçük yaşlar için ikişer adet 25 dakikalık online test.
UK Chemistry Olympiad: Royal Society of Chemistry düzenliyor. Öğrenci kendisi kaydolamıyor; okulun kaydetmesi gerekiyor. İlk tur ocak sonunda, 2 saatlik yazılı sınav.
Biology Olympiad: Royal Society of Biology bünyesindeki UK Biology Competitions düzenliyor. Intermediate Olympiad Year 12 için (haziran), British Biology Olympiad Year 13 için.
UK Bebras: Raspberry Pi Foundation ve Oxford Üniversitesi düzenliyor. Her kasım okullarda yapılan 45 dakikalık online bir mantık yarışması. En iyi yüzde 10 bir sonraki tura, Oxford'un kodlama yarışmasına davet ediliyor.
Çocuğunuza ne kazandırır?
- Müfredat dışı düşünme: Okulda çoğunlukla "formülü uygula" var. Burada "bunu nasıl çözerim, neden doğru?" sorusu var. Bu beceri GCSE ve A-level'da da, iş hayatında da işe yarıyor.
- Üniversite başvurusu: Royal Society of Chemistry'nin ifadesiyle, olimpiyat sertifikası UCAS başvurusunda etkileyici duruyor. Personal statement'ta "matematiği seviyorum" demek yerine somut kanıt göstermiş olursunuz.
- Sınavlara dolaylı katkı: Öğretmenler, olimpiyat sorularıyla uğraşan öğrencinin A-level sorularına daha rahat yaklaştığını söylüyor.
- Dayanıklılık: Çocuk hemen çözemediği bir soruyla oturmayı, takılınca pes etmemeyi öğreniyor.
- Akranlar ve rol modeller: Aynı ilgiyi paylaşan çocuklarla tanışıyor; üniversite ortamını ve gerçek bilim insanlarını erken görüyor.
- Maliyet: Çoğu ücretsiz ya da okul tarafından karşılanıyor.
Veliler için pratik adımlar
- Çocuğunuzla birlikte bir örnek soruya bakın. Sitelerdeki geçmiş soruların çoğu ücretsiz. İlgisini çekiyor mu, ona göre karar verin.
- Okula sorun. "Okulumuz UKMT, Physics Olympiad veya Bebras'a katılıyor mu? Çocuğum nasıl girebilir?" Okul katılmıyorsa talep etmekten çekinmeyin.
- Ri Masterclass için öğretmenle konuşun. Aday gösterme öğretmen üzerinden; çocuğunuzun ilgisini öğretmene duyurun.
- Maths Circles'a erken başvurun. Kulüpler eylülde başlıyor ve bazı şehirlerde yerler hızla doluyor.
- Takvimi not edin. Yarışmaların çoğu her yıl aynı aylarda yapılıyor (örneğin Bebras kasımda, UKMT Intermediate ocakta).
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Sorular bilerek çok zor hazırlanıyor. Madalya alamamak başarısızlık değil; asıl kazanç zorlanmak.
- Baskı yerine merakı öne çıkarın. Çocuk zevk almıyorsa zorlamak ters tepebilir.
- Pahalı "olimpiyat hazırlık kursları"na hemen ihtiyacınız yok. Ücretsiz geçmiş sorular ve kulüpler çoğu çocuk için yeterli.
Sizin deneyiminiz ne oldu?
Çocuğunuz bu yarışmalardan ya da kulüplerden birine katıldı mı? Maths Circles'a gitti mi, UKMT'de sertifika aldı mı, Bebras'ı denedi mi?
Deneyimlerinizi lütfen aşağıdaki yorumlarda paylaşın. Neyi beğendiniz, nerede zorlandınız, okula nasıl başvurdunuz, çocuğunuza ne kattı? Sizin birkaç cümleniz, aynı yoldan geçecek başka bir aileye büyük destek olur.
Aklınıza takılan bir soru varsa onu da yoruma yazın; bu yazıyı gelen sorulara göre güncelleyeceğiz.